[TOÀN TẬP] - Mụn Là Gì? Các Loại Mụn Và Cách Nhận Biết 2019

[TOÀN TẬP] – Mụn Là Gì? Các Loại Mụn Và Cách Nhận Biết 2019

MD Lê Đức Trung
Tháng Năm 14, 2019

Evidence based

Mụn Trứng Cá Là Gì?

Mụn (Acne) hay còn gọi là mụn trứng cá (acne vulgaris) là một bệnh da diễn tiến dai dẳng, nguyên nhân do các nang lông trên da mặt bị bít tắt bởi tế bào chết và chất bã nhờn. 

Bệnh có biểu hiện đặc trưng là các mụn đầu trắng, mụn đầu đen, mụn viêm đỏ, da nhiều dầu, có thể kèm sẹo mụn.

Mụn trứng cá xuất hiện ở những vùng da có nhiều tuyến bã nhờn, đó là da mặt, ngực trên và lưng trên. (Theo wikipedia)

Phân Loại Mụn Trứng Cá

Trong phần này, Hi BacSi sẽ “điểm tên chỉ mặt” tổng hợp tất cả các loại mụn trứng cá và cũng là những loại mụn trứng cá thường gặp nhất. [Nguồn]

Về bản chất, mụn trứng cá được phân thành 2 nhóm chính gồm [Nguồn tham khảo]:

  • Nhóm mụn không viêm (non-inflammatory acne): 
  • Nhóm mụn viêm (inflammatory acne):

Mụn Không Viêm (non-inflammatory Acne)

1. Mụn Đầu Đen (Open Comedone):

Mụn đầu đen là một trong những nốt mụn xuất hiện sớm nhất, đánh dấu bạn đã bắt đầu bước vào lứa tuổi dậy thì.

Vì là mụn không viêm nên việc điều trị khá dễ dàng, không để lại sẹo sau này.

Tuy nhiên, bạn cần điều trị sớm ngay từ thời điểm này, nếu không sẽ phát triển thành các mụn viêm khó trị hơn.

- Cách Nhận Biết:

Mụn đầu đen là các sẩn nhỏ như đầu đinh ghim, kích thước 1-2 mm, màu đen, thường mọc thành chùm, số lượng nhiều, phân bố rải rác ở trán, cằm, 2 bên má và đôi khi là vùng mũi

Mụn đầu đen
- Hình Ảnh Mụn Đầu Đen:

Bạn có thể tham khảo chi tiết hơn TẤT CẢ những thông tin quan trọng của mụn đầu đen trong bài viết khác của HiBacSi

(Xem “TOÀN TẬP Về Mụn Đầu Đen – Nguyên Nhân, Cách Điều Trị và Những Lưu Ý Quan Trọng”)

2. Mụn Đầu Trắng (Closed Comedone):

Mụn đầu trắng còn được gọi là mụn ẩn dưới da, mụn cám. Cùng với mụn đầu đen, đây là 2 loại mụn xuất hiện sớm nhất trong bệnh mụn trứng cá.

Quá trình hình thành tương tự như quá trình hình thành mụn đầu đen.

Việc điều trị tương tự mụn đầu đen, khá dễ dàng và không để lại sẹo mụn.

Tuy nhiên, cần điều trị ngay nếu không sẽ phát triển thành các mụn viêm.

- Cách Nhận Biết:

Cách phân biệt mụn đầu trắng đó là các sẩn nhỏ như đầu đinh kim, kích thước 1-2 mm, màu trắng, mọc thành chùm, số lượng nhiều và phân bố ở trán, 2 má, cằm và đôi khi là mũi

Mụn đầu trắng
- Hình Ảnh Mụn Đầu Trắng:

Bạn có thể tham khảo chi tiết hơn TẤT CẢ những thông tin quan trọng của mụn đầu đen trong bài viết khác của HiBacSi. 

(Xem “TOÀN TẬP Về Mụn Đầu Trắng – Nguyên Nhân, Cách Điều Trị và Những Lưu Ý Quan Trọng”)

Cách Khắc Phục

Đặc điểm nổi bật của 2 loại mụn này là không có hiện tượng viêm xảy ra, vì vậy việc điều trị dễ dàng, hiệu quả nhanh và khá cao, nguy cơ để lại sẹo rất thấp.

Thuốc sử dụng đối với mụn trứng cá không viêm chủ yếu là thuốc thoa: benzoyl peroxide, tretinoin, azelaic acid, salicylic acid,…có tác dụng diệt khuẩn, giảm viêm nhẹ và tiêu nhân mụn.

Xem “Cách diệt tận gốc mụn dưới da và mụn đầu đen

Mụn Viêm (Inflammatory Acne)

Đây là nhóm những loại mụn nguy hiểm, nên các bạn phải thật sự cẩn thận [Nguồn tham khảo]

1. Mụn Viêm Đỏ (Red Papule)

Mụn viêm đỏ bắt nguồn từ mụn đầu đen và cả mụn đầu trắng không được điều trị.

Phản ứng viêm của cơ thể có tác dụng diệt vi khuẩn P. acnes, nhưng cũng vô tình phá hủy luôn mô dưới da xung quanh, tạo nên sẹo mụn sau khi lành.

Tóm lại, đây là loại nốt mụn khó điều trị hơn so với mụn không viêm, nguy cơ để lại sẹo mụn cũng lớn hơn.

- Cách Nhận Biết:

Mụn viêm đỏ là các sẩn màu đỏ gồ lên trên mặt da, kích thước dưới 5 mm, cảm giác đau hoặc ngứa nhẹ, số lượng ít hay nhiều còn tùy thuộc vào mức độ, phân bố rải rác ở da mặt, đôi khi xuất hiện ở ngực trên hoặc lưng trên

Mụn viêm đỏ
- Hình Ảnh Mụn Viêm Đỏ:

2. Mụn Mủ (Pustule)

Mụn mủ là giải đoạn sau của mụn viêm đỏ, lúc này phản ứng viêm đã xảy ra được một thời gian.

Mủ là xác chết của vi khuẩn và tế bào miễn dịch sau khi tế bào miễn dịch đến tiêu diệt vi khuẩn.

Phản ứng viêm vẫn còn xảy ra nên xung quanh nốt mụn vẫn có viền viêm màu đỏ, cảm giác đau nhẹ.

Vì phản ứng viêm đã xảy ra một thời gian nên nguy cơ để lại sẹo mụn nhiều.

- Cách Nhận Biết:

Mụn mủ là sang thương nổi lên trên mặt da, chứa mủ, kích thước < 5 mm đường kính, màu vàng có viền đỏ xung quanh, số lượng thay đổi, phân bố rải rác bất kỳ vị trí nào trên da mặt.

Mụn mủ
- Hình Ảnh Mụn Mủ:

3. Mụn Nốt Nang (Nodular Acne)

Mụn nốt nang còn có tên gọi phổ biến là mụn bọc. Do các nang long bít tắt ở gần nhau, vỡ ra và thông với nhau tạo nên một nốt mụn lớn.

Đây là loại mụn có phản ứng viêm nặng nhất, kích thước to, đau và phá hủy cấu trúc da nhiều nhất.

Vì vậy mụn bọc là loại mụn nặng nhất, khó trị nhất và cũng để lại sẹo mụn nhiều nhất.

Việc can thiệp sớm và đúng cách sẽ giảm thiểu đáng kể nguy cơ tạo sẹo mụn sau này.

Mụn nốt nang không thể trị khỏi chỉ bằng thuốc bôi, mà phải kết hợp các loại thuốc uống khác mới đủ hiệu quả.

Bạn cần đến khám ngay với bác sĩ da liễu hoặc liên hệ trực tiếp với HiBacSi để nhận được tư vấn điều trị đúng cách sớm nhất.

- Cách Nhận Biết:

Mụn nốt nang là những nốt viêm màu đỏ gồ trên mặt da, kích thước lớn hơn 5 mm, số lượng thay đổi tùy mỗi bạn, phân bố rải rác ở da mặt, đôi khi xuất hiện ở ngực, lưng

Mụn nốt nang ( Nodular Acne )
- Hình Ảnh Mụn Nốt Nang:

Cách Khắc Phục 

Với loại mụn viêm, thuốc thoa đơn thuần hoàn toàn không thể giải quyết được, cần phải kết hợp với một số thuốc uống khác, có thể là kháng sinh, thuốc nội tiết, hoặc isotretinoin. 

Tuy nhiên, HiBacSi khuyên bạn cần tham khảo thông tin kĩ hơn hoặc đến khám với bác sĩ da liễu để nhận được sự tư vấn tốt nhất. 

(Xem “Toàn tập về mụn bọc”)

Trong một số trường hợp đặc biệt, các mụn viêm thường xuất hiện liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, hoặc thường mọc quanh miệng, hàm dưới. Tình trạng này hầu hết là do nguyên nhân nội tiết. 

Bạn có thể tìm hiểu kĩ hơn về mụn nội tiết trong bài viết khác của HiBacSi

(Xem “Mụn Nội Tiết Là Gì? – Làm Sao Biết Mình Bị Mụn Nội Tiết?”)

Phân Mức Độ Nặng Mụn Trứng Cá

Sau khi đã biết được các loại mụn trứng cá cũng như cách nhận biết, việc quan trọng tiếp theo chính là đánh giá mức độ nặng nhẹ mụn trứng cá. [Nguồn]

Dù mỗi bạn đều khác nhau về loại mụn, số lượng mỗi loại,…nhưng đều có thể đánh giá mức độ thành 3 nhóm sau:

  • Mức độ nhẹ (mild acne)
  • Mức độ trung bình (moderate acne)
  • Mức độ nặng (severe acne)

Việc đánh giá mức độ quan trọng là vì tất cả các chiến lược điều trị, phương pháp dùng thuốc, không dùng thuốc đều dựa vào 3 mức độ này.

Mức độ mụn

1. Mụn trứng cá mức độ nhẹ (mild acne)

Trên da mặt chỉ có: Mụn đầu trắng, mụn đầu đen.

Điều trị: Chỉ cần thuốc bôi.

Bệnh dễ điều trị, mau lành và hầu như không để lại sẹo mụn.

Điều trị mụn trứng cá cần được thực hiện ngay khi chỉ mới ở mức độ này.

Mụn đầu đen

2. Mụn trứng cá mức độ trung bình (moderate acne)

Trên da mặt có: Mụn đầu trắng, mụn đầu đen, sẩn viêm, mụn mủ.

Điều trị: Phải kết hợp cả Thuốc bôi + Thuốc uống.

Bệnh khó điều trị hơn mức độ nhẹ, lâu lành hơn, các nốt mụn viêm dễ để lại sẹo mụn.

Mụn mủ

3. Mụn trứng cá mức độ nặng (severe acne)

Trên da mặt có: Mụn bọc (nodular acne).

Điều trị: Phải kết hợp Thuốc bôi + Thuốc uống.

Khó điều trị nhất, mất nhiều tháng để bệnh lành hẳn, khi lành có để lại sẹo mụn.

Mụn bọc

Khi Nào Cần Đến Gặp Bác Sĩ Da Liễu

Trong trường hợp da mặt của bạn chỉ có mụn đầu đen và mụn đầu trắng, việc điều trị hoàn toàn dễ dàng, có thể thực hiện tại nhà mà vẫn hiệu quả.

Khi da mặt xuất hiện mụn viêm, đây là thời điểm bạn cần đến gặp bác sĩ ngay.

Mụn viêm có thể là mụn viêm đỏ, mụn mủ hay mụn bọc, dù bất cứ loại nào, dù nhiều hay ít, cứ có xuất hiện là bạn đã có mụn viêm.

Đừng chần chừ khi da mặt có mụn viêm, vì sẽ có nguy cơ bị sẹo mụn sau này rất cao.

Vì Sao Mụn Thường Xuất Hiện Ở Tuổi Dậy Thì?

Như đã đề cập phần đầu, khi bước vào tuổi dậy thì, lượng hormone androgen trong cơ thể tăng cao, kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh, khiến da mặt nhiều dầu và nổi mụn.

Nguyên nhân nhân gây nên tình trạng tăng lượng hormone androgen khá đa dạng, bên cạnh đó, còn một số nguyên nhân quan trọng khác cũng gây mụn ở tuổi dậy thì:

  • Chế độ ăn
  • Stress
  • Sử dụng mỹ phẩm sai cách
  • ........

(Xem “Cách trị mụn hiệu quả nhất ở tuổi dậy thì”, mục ‘Nguyên nhân gây mụn ở tuổi dậy thì’)

Bài viết tham khảo:

>