[TOÀN TẬP] – Mụn Là Gì? Các Loại Mụn Và Cách Nhận Biết 2019

Mụn Là Gì?

Mụn (Acne) hay còn gọi là mụn trứng cá (acne vulgaris) là một bệnh da diễn tiến dai dẳng, nguyên nhân do các nang lông trên da mặt bị bít tắt bởi tế bào chết và chất bã nhờn. 

Bệnh có biểu hiện đặc trưng là các mụn đầu trắng, mụn đầu đen, mụn viêm đỏ, da nhiều dầu, có thể kèm sẹo mụn.

Mụn trứng cá xuất hiện ở những vùng da có nhiều tuyến bã nhờn, đó là da mặt, ngực trên và lưng trên. (Theo wikipedia)

Phân Loại Mụn Trứng Cá

Trong phần này, Hi BacSi sẽ “điểm tên chỉ mặt” tổng hợp tất cả các loại mụn trứng cá và cũng là những loại mụn trứng cá thường gặp nhất. Về bản chất, mụn trứng cá được phân thành 2 nhóm chính gồm [Nguồn tham khảo]:

  • Nhóm mụn không viêm (non-inflammatory acne): 
  • Nhóm mụn viêm (inflammatory acne):

Mụn Không Viêm (non-inflammatory Acne)

1. Mụn Đầu Đen (Open Comedone):

Mụn đầu đen là một trong những nốt mụn xuất hiện sớm nhất thường gặp nhất ở tuổi dậy thì, cho bạn biết bạn đã bắt đầu bị mụn trứng cá. 

Khi bước vào độ tuổi dậy thì, lượng hormone androgen trong cơ thể bạn gia tăng, hormone này theo dòng máu đi đến các tuyến bã nhờn (sebaceous glands), kích thích các tuyến bã nhờn tăng hoạt động. 

Vì tuyến bã nhờn phân bổ chủ yếu ở da mặt, nên da mặt bạn sẽ tiết nhiều bã nhờn, khiến các nang long dễ bị bít tắt vì quá nhiều bã nhờn thoát ra. Bên

- Cách Nhận Biết:

Mụn đầu đen là các sẩn nhỏ như đầu đinh ghim, kích thước 1-2 mm, màu đen, thường mọc thành chùm, số lượng nhiều, phân bố rải rác ở trán, cằm, 2 bên má và đôi khi là vùng mũi

- Hình Ảnh Mụn Đầu Đen:

2. Mụn Đầu Trắng (Closed Comedone):

Mụn đầu trắng còn thường được bạn gọi tên dễ hình dung là mụn ẩn dưới da. Cùng với mụn đầu đen, đây là 2 loại mụn xuất hiện sớm nhất trong diễn tiến bệnh mụn trứng cá.

Đặc biệt phổ biến ở tuổi dậy thì. 

Quá trình hình thành tương tự như quá trình hình thành mụn đầu đen. 

Tuy nhiên, có sự khác biệt nhỏ đó là nhân mụn trứng cá nằm chìm hoàn toàn dưới da, không có phần nhân mụn nào bị oxy bởi môi trường ngoài nên bề ngoài nốt mụn có màu trắng đục.

Nên còn có nhiều tên gọi khác như là mụn cám, mụn ẩn

- Cách Nhận Biết:

Cách phân biệt mụn đầu trắng đó là các sẩn nhỏ như đầu đinh kim, kích thước 1-2 mm, màu trắng, mọc thành chùm, số lượng nhiều và phân bố ở trán, 2 má, cằm và đôi khi là mũi

- Hình Ảnh Mụn Đầu Trắng:

Cách Khắc Phục

Đặc điểm nổi bật của 2 loại mụn này là không có hiện tượng viêm xảy ra, vì vậy việc điều trị dễ dàng, hiệu quả nhanh và khá cao, nguy cơ để lại sẹo rất thấp.

Thuốc sử dụng đối với mụn trứng cá không viêm chủ yếu là thuốc thoa: benzoyl peroxide, tretinoin, azelaic acid, salicylic acid,…có tác dụng diệt khuẩn, giảm viêm nhẹ và tiêu nhân mụn.

Xem “Cách diệt tận gốc mụn dưới da và mụn đầu đen

Mụn Viêm (Inflammatory Acne)

Đây là nhóm những loại mụn nguy hiểm, nên các bạn phải thật sự cẩn thận [Nguồn tham khảo]

1. Mụn Viêm Đỏ (Red Papule)

Khi mụn viêm đỏ xuất hiện là dấu hiệu cho thấy tình trạng mụn trứng cá của bạn đã bắt đầu diễn tiến nặng hơn, đặc biệt nếu như trước đó da mặt của bạn chỉ gồm mụn đầu đen, mụn đầu trắng.

Mụn viêm đỏ bắt nguồn từ mụn đầu đen và cả mụn đầu trắng. 

Mụn đầu đen và mụn đầu trắng sau khi xuất hiện được một thời gian, ngày càng lớn hơn, lượng chất bã nhờn trong nang long bít tắt hiện rất nhiều, và đây chính là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn P. acnes, loại vi khuẩn nổi tiếng gây mụn trứng cá, phát triển. 

Khi vi khuẩn P. acnes phát triển đến một số lượng lớn, cơ thể của bạn sẽ nhận diện được, sau đó sẽ huy động các tế bào miễn dịch (tế bào leukocyte, tê bào lympho) đến tiêu diệt. 

Tuy nhiên, bên cạnh tiêu diệt vi khuẩn P. acnes, tế bào miễn dịch cũng phá hủy luôn vỏ bọc nang long, khiến hỗn hợp chất bít tắt bị tràn ra mô dưới da xung quanh, điều này lại khiến cơ thể huy động thêm nhiều tế bào miễn dịch nữa để dọn dẹp các chất bẩn này. 

Kết quả là tại nang long bị vỡ đã hình thành nên 1 phản ứng viêm, khiến nốt mụn đầu đen hay đầu trắng ban đầu bây giờ sưng to hơn, đỏ và đau hoặc ngứa nhẹ, đây được gọi là mụn viêm đỏ

- Cách Nhận Biết:

Mụn viêm đỏ là các sẩn màu đỏ gồ lên trên mặt da, kích thước dưới 5 mm, cảm giác đau hoặc ngứa nhẹ, số lượng ít hay nhiều còn tùy thuộc vào mức độ, phân bố rải rác ở da mặt, đôi khi xuất hiện ở ngựa trên hoặc lưng trên

- Hình Ảnh Mụn Viêm Đỏ:

2. Mụn Mủ (Pustule)

Mụn mủ là giải đoạn sau của mụn viêm đỏ, lúc này phản ứng viêm đã xảy ra được một thời gian, mủ là xác chết của vi khuẩn và tế bào miễn dịch sau khi tế bào miễn dịch đến tiêu diệt vi khuẩn.

Phản ứng viêm vẫn còn xảy ra nên xung quanh nốt mụn vẫn có viền viêm màu đỏ, cảm giác đau nhẹ

- Cách Nhận Biết:

Mụn mủ là sang thương nổi lên trên mặt da, chứa mủ, kích thước < 5 mm đường kính, màu vàng có viền đỏ xung quanh, số lượng thay đổi, phân bố rải rác bất kỳ vị trí nào trên da mặt

- Hình Ảnh Mụn Mủ:

3. Mụn Nốt Nang (Nodular Acne)

Mụn nốt nang còn có tên gọi phổ biến mà bạn có thể thường sử dụng là mụn bọc. 

Trong các loại mụn viêm, mụn bọc là loại mụn nặng nhất. 

Các nang long bít tắt gần nhau sau khi vỡ thì thông nối với nhau, khiến cơ thể huy động một lượng lớn tế bào miễn dịch để tiêu diệt, kéo theo đó là phản ứng viêm cũng mạnh hơn hẳn các nốt mụn khác. 

Vì phản ứng viêm mạnh nên bên cạnh khả năng diệt khuẩn mạnh, các tế bào miễn dịch cũng vô tình phá hủy đi đáng kể mô dưới da xung quanh, hình thành nên sẹo mụn khi phản ứng viêm kết thúc, vì vậy, đây được xem là loại mụn nặng và nguy hiểm nhất mà bạn cần đặc biệt chú ý. 

Mụn nốt nang không thể trị khỏi chỉ bằng thuốc thoa, mà phải kết hợp các loại thuốc uống khác mới đủ hiệu quả. 

Việc can thiệp sớm và đúng cách sẽ giảm thiểu đáng kể nguy cơ tạo sẹo mụn sau này

- Cách Nhận Biết:

Mụn nốt nang là những nốt viêm màu đỏ gồ trên mặt da, kích thước lớn hơn 5 mm, số lượng thay đổi tùy mỗi bạn, phân bố rải rác ở da mặt, đôi khi xuất hiện ở ngực, lưng

- Hình Ảnh Mụn Nốt Nang:

Cách Khắc Phục 

Với loại mụn viêm, thuốc thoa đơn thuần hoàn toàn không thể giải quyết được, cần phải kết hợp với một số thuốc uống khác, có thể là kháng sinh, thuốc nội tiết, hoặc isotretinoin. 

Tuy nhiên, HiBacSi khuyên bạn cần tham khảo thông tin kĩ hơn hoặc đến khám với bác sĩ da liễu để nhận được sự tư vấn tốt nhất. 

(Xem “Toàn tập về mụn bọc”)

>