CẢNH BÁO! Mọi Người Hiểu Sai Về Nguyên Nhân Gây Mụn

Trước khi đi vào vấn đề nguyên nhân gây mụn trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp các bạn tránh hiểu nhầm, đôi khi chính sự hiểu nhầm này lại chính là một trong những nguyên nhân làm cho các bạn khó hiểu và mơ hồ trước những thông tin về bệnh mụn trứng cá.

Các bạn hẳn không lạ gì những từ ngữ: mụn đầu đen, mụn bọc, mụn viêm đỏ, mụn mủ, mụn đầu trắng, comedones,…thì các bạn cũng đừng quá lo lắng liệu bệnh của mình là mụn loại gì. 

Thật ra, tất cả những thuật ngữ trên đây đều thuộc về 1 bệnh duy nhất, đó là bệnh mụn trứng cá.

Nguyên nhân gây mụn

Quá Trình Hình Thành Mụn Trứng Cá

Để hiểu được những nguyên nhân gây mụn dưới đây, HiBacSi KHUYẾN KHÍCH các bạn PHẢI xem video dưới đây.

Khi xem xong, các bạn mới có thể hiểu được tường tận những gì HiBacSi trình bày ở dưới.

Play Video

Sau khi xem xong video trên, HiBacSi muốn các bạn TẬP TRUNG vào 2 vấn đề chính đó là:

  • Tuyến bã nhờn
  • Cổ nang lông

Nếu bạn vẫn chưa hình dung ra thì có thể xem ảnh dưới đây.

2 vị trí này chính là NGUYÊN NHÂN SÂU XA gây nên mụn.

Nào chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu rõ nhé.

1. Tuyến bã nhờn:

Tuyến bã nhờn (sebaceous glands) là một tuyến toàn tiết (holocrine glands), phân bố toàn bộ cơ thể trừ lòng bàn tay (palms) và mặt lưng bàn chân (dorsum of the feet). 

Tuyến bã nhờn phân bố tại da mặt và da đầu có kích thước lớn nhất cũng như mật độ lớn nhất so với các vị trí khác của cơ thể (Hình.1).

Chức năng thông thường của tuyến bã nhờn đó là:

  • Sản xuất và bài tiết chất bã nhờn (sebum), là hỗn hợp của nhiều loại dầu (oils) khác nhau, chủ yếu là triglycerides, wax esters, squalene, cholesterol estes và cholesterol [1,2,3,4].
  • Chất bã nhờn có tác dụng giảm sự ma sát khi các bề mặt da cọ xát với nhau trong các hoạt động hằng ngày, bảo vệ da không bị ảnh hưởng bởi môi trường ẩm thấp bên ngoài
  • Tuyến bã nhờn còn tham gia vào hoạt động kháng khuẩn bẩm sinh (innate antibacterial activity) và chức năng kháng viêm của da (anti-inflammatory function).
  • Ngoài ra, tuyến bã nhờn còn có chức năng vận chuyển các chất chống oxy hóa vào trong và trên bề mặt da, tạo nên khả năng tự nhiên bảo vệ da khỏi ánh sáng (natural light protective activity).

Nhưng vì một nguyên nhân nào đó (nguyên nhân gì thì ở dưới có giải thích rõ cho các bạn nhé) , khiến tuyến bã nhờn TĂNG TIẾT. 

Đến đây vẫn chưa thể nào gây ra mụn được.

Chúng ta hãy tiếp tục phân tích vấn đề thứ 2.

2. Cổ Nang Lông:

Vì một nguyên nhân nào đó ( Nguyên nhân gì HiBacSi sẽ giải thích rõ ở phía dưới) làm cho các tế bào sừng (tế bào keratin) tại cổ nang lông TĂNG SINH số lượng.

Khiến cho cổ nang lông HẸP LẠI hoặc tệ hơn là BÍT TẮT

Kết luận: SỰ XUẤT HIỆN ĐỒNG THỜI CỦA HAI VẤN ĐỀ NÀY, LÀ NGUYÊN NHÂN SÂU XA GÂY NÊN MỤN TRỨNG CÁ.

Nhưng nguyên nhân nào mà tuyến bã nhờn lại TĂNG TIẾT còn cổ nang lông thì TĂNG SINH, thì các bạn hãy đọc phần dưới đây nhé!

Những Yếu Tố Góp Phần Gây Mụn

1. Hormones (Nội Tiết Tố):

Trong cơ thể có rất nhiều loại hormones khác nhau, nhưng…

Hormones góp phần gây mụn trứng cá bao gồm: androgensprogesterone, insulin, insulin-like growth factor-1 (IGF-1), CRH, adrenocorticotropic hormone (ACTH), melanocortins, glucocorticoids, và growth hormone (GH) [115].

Androgens

Androgens là hormone quan trọng nhất trong tất cả các loại hormone góp phần gây mụn trứng cá [116]. 

Khi bước vào độ tuổi dậy thì, hormone androgens kích thích tuyến bã nhờn tăng sản xuất chất bã nhờn và từ đó góp phần lớn vai trò gây mụn ở cả nam và nữ

Những hormone androgens tham gia vào quá trình này gồm có: testosterone, Dihydrotestosterone (DHT), cùng một số androgens yếu khác. 

Các hormone androgens được sản xuất ở tuyến thượng thận, cơ quan sinh dục và ngay bên trong tuyến bã nhờn.

Sau khi được sản xuất, các hormone androgens này theo máu đến các cơ quan: tuyến bã nhờn, nang lông [210,211].

Insulin và Yếu Tố Tăng Trưởng Giống Insulin (insulin-like growth factor 1 – IGF-1)

Insulin kích thích sự tăng sinh tuyến bã nhờn [119]. 

Ngoài ra, hormone này còn tác động lên tuyến thượng thận, buồng trứng khiến gia tăng lượng sản xuất hormone androgens tại đây, qua đó góp phần gây mụn trứng cá. 

Điều này giải thích vì sao chế độ ăn chứa quá nhiều lượng tinh bột cũng gây mụn trứng cá [120]. 

Hormone IGF-1 cũng có khả năng tác động tương đồng như insulin, gây mụn trứng cá.

Hormone Tăng Trưởng (growth hormone)

Hormone tăng trưởng góp phần gây mụn trứng cá [218]. Hormone này được tuyến yên sản xuất, sau đó tác động lên gan và một số cơ quan ngoại vi sản xuất hormone IGF-1.

Vì vậy mà cũng góp phần gây nên mụn trứng cá.

2. Chế Độ Ăn

Có một số nghiên cứu chỉ ra rằng sữa gầy (sữa ít béo, hàm lượng béo không quá 1%) và thực phẩm giàu carbohydrate như bánh mì, khoai tây chiên, cơm trắng có thể gây mụn nếu như dùng quá nhiều. 

Chocolate thì đang trong tranh cãi có gây mụn trứng cá hay không, tuy nhiên, bạn cũng nên cẩn thận, nếu thấy nổi mụn nhiều hơn sau khi ăn chocolate thì nên ngưng ngày.

Một Số Loại Thuốc Gây Mụn

Nguyên nhân gây mụn - Thuốc gây mụn

Các loại thuốc có thành phần chứa corticosteroids sẽ gây mụn trứng cá, đồng thời việc sử dụng thuốc này mang lại rất nhiều tác dụng phụ nguy hiểm, nên tuyệt đối không tự ý mua sử dụng.

Thuốc này ban đầu uống vào sẽ làm giảm mụn một cách tạm thời làm bạn tưởng nhầm có tác dụng trị mụn, nhưng thật ra sau đó sẽ bùng phát mụn năng hơn trước đó.c

Stress (Căng Thẳng)

Đây là 1 yếu tố liên quan rất nhiều đến mụn trứng cá. Nếu bạn thức khuya liên tục, căng thẳng hay lo âu quá nhiều thì da mặt sau đó sẽ nổi mụn ngay.

Độ Tuổi

Độ tuổi nào cũng có thể bị mụn trứng cá, nhưng phổ biến nhất là ở lứa tuổi dậy thì. 

HiBacSi cũng có một bài viết hướng dẫn chi tiết cách nhận biết cũng như cách trị mụn ở độ tuổi dậy thì:

Di Truyền

Nếu có cha hoặc mẹ hoặc cả 2 đã từng bị mụn trứng cá thì khả năng bạn bị mụn trứng cá sẽ cao hơn người bình thường, và nếu xuất hiện sẽ dễ bị ở mức độ nặng.

Mỹ Phẩm

Các loại mỹ phẩm hiện nay thường có chứa thành phần corticosteroids, thành phần này khi mới bôi vào da sẽ làm da trắng sáng, mềm mịn rõ rệt. 

Tuy nhiên, tác dụng này là do tác dụng bào mòn da của corticosteroids, để lộ ra lớp tế bào non ở phía dưới, tế bào non không còn được bảo về bởi những tế bào sừng phía trên sẽ nhanh chóng lão hóa. 

Đó là lí do vì sao ở những người sử dụng các mỹ phẩm này một thời gian sẽ thấy se nhiều nếp nhăn, đen, ửng đỏ và rất nhạy cảm. 

Hoặc có thể mỹ phẩm bạn đang sử dụng có chứa dầu (oil), thành phần này dễ gây bít tắt lỗ chân long nên cũng dễ gây nên mụn trứng cá.

Một Số Hiểu Lầm Cần Lưu Ý

  • Đồ ăn chứa nhiều chất béo: ăn thực phẩm chứa chất béo, dầu mỡ hầu như không có ảnh hưởng tới mụn.
    Tuy vậy, nếu bạn làm việc ở những khu vực nhiều dầu mỡ nóng, cháy (ví dụ nhà bếp) thì cũng có khả năng bị mụn vì dầu bay hơi dính lên bề mặt da cũng có thể gây bít tắt.
  • Vệ sinh da: Bình thường trên da của bạn sẽ có một lượng ít dầu nhờn, điều này sẽ tốt cho da của bạn nhưng nếu bạn cố chà xát nhiều và rửa nhiều với xà bông hay chất tẩy rửa cho thật sạch, da của bạn sẽ bị kích ứng và dễ bị mụn, hay nếu có thì mụn nặng hơn.
  • Mỹ phẩm: Nếu sử dụng mỹ phẩm không chứa dầu (oil-free) hoặc không có corticosteroids thì cũng không bị mụn trứng cá.
Những nguyên nhân gây mụn - hiểu lầm

HiBacSi đã tham khảo rất nhiều nghiên cứu mới nhất hiện nay để viết nên bài viết này, hy vọng sẽ có hữu ích cho bạn, nếu có thắc mắc thì các bạn hãy để lại phản hồi bằng cách nhận xét ở phần bình luận phía bên dưới nhé.