Quy Trình 4 Bước Cách Trị Mụn Bọc (99% Mọi Người Làm Sai)

Mụn Bọc Là Gì - Khám Phá Sự Thật

Mụn bọc là từ bạn thường dùng để mô tả các nốt mụn theo cảm nhận chủ quan, nhưng đó lại không phải là tên đúng theo thuật ngữ y khoa của các nốt mụn này. 

Mụn trứng cá nói chung là một bệnh da có đa dạng triệu chứng, biểu hiện bằng nhiều loại mụn khác nhau: mụn đầu trắng (closed comedones, mụn đầu đen (open comedones), sẩn viêm đỏ (red papules), mụn mủ (pustules), và nốt nang (nodules) hay bạn gọi là mụn bọc. 

Vì vậy, trong bài viết này, HiBacSi sẽ dùng từ mụn nốt nang (nodular acne) thay thế cho từ mụn bọc mà bạn thường sử dụng.

Ngoài ra, nếu bạn thắc mắc nguyên nhân gây nên mụn bọc thì có thể xem bài viết này của HiBacSi:

BƯỚC 1

Nhận Biết Mụn Bọc Nhanh Chóng

Tùy vào mức độ nặng nhẹ khác nhau của bệnh mụn trứng cá mà da mặt của bạn sẽ biểu hiện các loại mụn khác nhau. 

Nhưng khi da mặt bạn xuất hiện mụn nốt nang (nodular acne), đây là dấu hiệu chỉ ra rằng bạn đang ở mức độ nặng của bệnh mụn trứng cá.

Với mỗi mức độ khác nhau sẽ dẫn đến sự khác nhau về mặt điều trị. 

Vì vậy, để điều trị chính xác nhất, HiBacSi khuyên bạn nên đến khám với một bác sĩ da liễu hoặc các bạn có thể liên hệ trực tiếp với HiBacSi để được đánh giá chính xác mức độ nặng nhẹ của bệnh một cách nhanh chóng và tiện lợi nhất từ đội ngũ bác sĩ của HiBacSi.

Ngoài ra bác sĩ sẽ còn khai thác thêm những thông tin về tình trạng khác về sức khỏe của mình nhằm đưa ra phương án điều trị an toàn và hiệu quả nhất cho bạn.

Trong bệnh mụn trứng cá, bạn sẽ rất dễ nhầm lẫn giữa mụn nốt nang (nodular acne) với sẩn viêm đỏ (inflammatory acne hay red papule)…

…và sự nhầm lẫn này sẽ dẫn đến điều trị sẽ khác nhau, vì sẩn viêm đỏ (red pupule) là mức độ trung bình của mụn trứng cá. 

Chỉ có bác sĩ da liễu được đào tạo bài bản trong thời gian dài mới có thể đánh giá sự khác nhau một cách chính xác nhờ vào các tiêu chuẩn y khoa.

Nếu bạn không có mụn nốt nang mà chỉ có comedones hoặc sẩn viêm đỏ hoặc mụn mủ (papulopustular acne), bạn có thể đọc bài viết khác của HiBacSi để hiểu rõ hơn về tình trạng của mình.

(Xem “Cách trị mụn đầu đen và mụn ẩn”.)

BƯỚC 2

Điều Trị Mụn Bọc TẬN GỐC

Mụn trứng cá được phân chia làm 3 mức độ: nhẹ, trung bình và nặng.

Với bạn có mụn nốt nang (nodular acne) thì điều trị sẽ được lựa chọn vào mức độ nặng [7]. 

Trong phần này, HiBacSi sẽ tập trung vào giải thích cũng như hướng dẫn từng bước cho bạn về điều trị mụn trứng cá mức độ nặng (severe acne hay nodular acne).

Với mụn trứng cá mức độ nặng (hay mụn bọc hay mụn nốt nang), Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (American Academy of Dermatology – AAD) và Hiệp hội Da liễu Châu Âu (The European Academy of Dermatology and Venereology – EADV) hướng dẫn điều trị cụ thể như sau [6,7]:

Cách 1: Thuốc Uống Isotretinoin (Được AAD và EADV Khuyên Dùng)

Thuốc uống chứa thành phần Isotretinoin là loại thuốc cực kì hiệu quả trong điều trị mụn trứng cá mức độ nặng, nhiều mụn nốt nang, với thời gian lui mụn lên đến 2 năm kể từ khi ngưng thuốc [172]. 

Với phương pháp này, bạn thường chỉ cần sử dụng một mình Isotretinoin là đủ, tổng liều sử dụng trong một liệu trình là 120-150 mg/Kg, chia đều uống mỗi ngày liên tục trong 20 tuần.

Dù có rất nhiều ưu điểm và hiệu quả rất cao, nhưng thuốc vẫn có những tác dụng phụ đáng kể, những chống chỉ định hết sức quan trọng, và đặc biệt việc sử dụng cần có sự theo dõi của bác sĩ da liễu để kiểm tra một số thông số chức năng của cơ thể.

Bài viết này với mục đích cung cấp thông tin cho bạn, nhưng khuyên các bạn TUYỆT ĐỐI không tự thực hiện, mà hãy đến gặp bác sĩ da liễu hoặc có thể liên hệ trực tiếp với HiBacSi để nhận được sự tư vấn của đội ngũ bác sĩ da liễu của HiBacSi.

Để xem thêm thông tin chi tiết về thuốc chứa thành phần Isotretinoin, bạn có thể tham khảo ở bài viết khác của HiBacSi. (Xem “Liệu pháp Isotretinoin trong điều trị mụn trứng cá” hoặc “Thuốc trị mụn”, phần ‘Isotretinoin’.)

Cách 2: Kết Hợp Thuốc Thoa và Thuốc Uống

Có 2 cách sử dụng trong cách 2 này. Bạn có thể sử dụng:

  • Thuốc thoa + kháng sinh uống

Hoặc

  • Thuốc thoa + thuốc nội tiết dạng uống (nếu là nữ).

Thuốc Thoa (Benzoyl peroxide và Retinoids)

Thuốc chứa thành phần adapalene/benzoyl peroxide bao gồm adapalene 0.1% và benzoyl peroxide 2.5% là sự kết hợp mang lại hiệu quả rất cao trong những nhóm thuốc thoa, hiệu quả cao hơn so với từng thành phần của thuốc [98].

Trên thị trường hiện này, các bạn có thể sử dụng thuốc Epiduo Gel để sử dụng, sản phẩm này chứa cả hai thành phần ở trên.

Thuốc Kháng Sinh Dạng Uống

Thuốc kháng sinh đã trở thành một trong những thành phần chính trong điều trị mụn trứng cá suốt mấy chục năm qua trên toàn thế giới, tuy kháng sinh có rất nhiều loại, nhưng chỉ có một số loại là có hiệu quả đáng kể trong mụn trứng cá, đã được y học thế giới nghiên cứu kỹ càng, thống kê những chứng cứ xác thực về mặt hiệu quả.

Từ đó đưa vào hướng dẫn điều trị của AAD và EADV [83,120-127].

Kháng sinh dạng uống được đưa vào điều trị mụn trứng cá khi mụn trứng cá mức độ từ trung bình đến nặng hoặc một số trường hợp nhẹ nhưng lại rải rác trên diện tích lớn, khó để sử dụng thuốc thoa [7].

Kháng sinh làm giảm mụn trứng cá nhờ cơ chế tác động khiến ức chế, giảm số lượng vi khuẩn P. Acnes trên da mặt, có tác dụng kháng viêm khiến nốt mụn trên da mặt giảm sưng đỏ dần [128].

Hiện tượng đề kháng kháng sinh đang ngày một tang cao [130]. Một nghiên cứu y học bên Mỹ đã thống kê được tỉ lệ đề kháng kháng sinh đã tang từ 20% vào năm 1978 lên 62% vào năm 1996 [131], việc kiểm soát sử dụng thuốc của Việt Nam hiện vẫn chưa tối ưu được như Hoa Kỳ nên tỉ lệ đề kháng có thể cao hơn các con số kể trên.

Thời gian sử dụng kháng sinh cần rút ngắn tối đa để giảm hiện tượng đề kháng kháng sinh, dù vậy, cũng cần dùng trong thời gian đủ lâu để đạt được hiệu quả mong muốn. Phản ứng của cơ thể và mức độ nặng mụn trứng cá của mỗi bạn là khác nhau nên thời gian sử dụng kháng sinh cũng sẽ khác nhau.

Để tối ưu được thời gian sử dụng kháng sinh, bạn nên sử dụng dưới sự theo dõi đều đặn (tốt nhất là mỗi tuần) dưới sự theo dõi của bác sĩ da liễu. Các bạn có thể liên hệ trực tiếp với HiBacSi để nhận được sự theo dõi sát sao hoặc cũng có thể đến khám với bác sĩ da liễu tại địa phương để hạn chế hiện tượng đề kháng này.

Các loại thuốc kháng sinh dạng uống có thành phần thường sử dụng phổ biến trong da liễu đó là tetracycline, doxycycline, minocycline, erythromycin, trimethoprim-sulfamethoxazole, clindamycin và azithromycin.

Các bạn có thể xem chi tiết liều, tác dụng phụ, hiệu quả của từng loại thuốc trong bài viết khác của HiBacSi. (Xem “Thuốc trị mụn”.)

1. Nhóm Kháng Sinh Tetracycline (Tetracyclines)

Bao gồm tetracycline, doxycycline, minocycline và sarecycline. 

Trong quá khứ, tetracycline là kháng sinh thường được bác sĩ da liễu ưa dùng trong điều trị mụn trứng cá nhờ giá thành rẻ, hiệu quả lại cao. 

Tuy nhiên, hiện nay các dẫn xuất của tetracycline là doxycycline và minocycline lại được sử dụng phổ biến hơn. 

Mới đây, một loại kháng sinh mới nhất trong nhóm tetracyclines này là sarecycline đã được Cục quản lí thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (Food and Drug Administration – FDA) cấp phép trong điều trị mụn trứng cá vào tháng 10/2018 [144,145].

Tetracycline, doxycycline hay minocycline không được sử dụng cho trẻ em dưới 9 tuổi hoặc phụ nữ có thai vì những tác dụng phụ tiềm tàng lên rối loạn màu sắc của răng, giảm sự phát triển xương.

2. Nhóm Kháng Sinh Macrolides

Erythromycin cũng được sử dụng trong điều trị mụn trứng cá. 

Thuốc có tác dụng giảm viêm yếu hơn so với nhóm tetracyclines. 

Ngoài ra, vi khuẩn P. Acnes ngày càng đề kháng với thuốc này nên tỉ lệ thất bại điều trị cũng khá cao [167]. 

Nhiều bạn sử dụng thuốc này cũng than phiền nhiều về tác dụng phụ lên đường tiêu hóa. 

Vì vậy mà việc sử dụng kháng sinh này chỉ được chỉ định khi bác sĩ nhận thấy bạn có chống chỉ định với kháng sinh tetracyclines [83,120].

Thuốc Nội Tiết Dạng Uống

Việc sử dụng nhóm thuốc nội tiết sẽ mang lại hiệu quả nhất khi người phụ nữ mắc tình trạng cường androgen (hyperandrogenism)

Tuy nhiên, bạn nữ nếu không mắc chứng này vẫn có thể nhận được hiệu quả khá tốt khi sử dụng nhóm thuốc này nhờ nhóm thuốc này tác dộng vào cơ thể làm giảm sản xuất hormone androgen và khóa các thụ thể của androgen. 

Các bạn có thể hiểu rõ hơn về nhóm thuốc này qua bài viết khác của HiBacSi. (Xem “Thuốc tránh thai nào trị mụn tốt nhất”.)

BƯỚC 3

Điều Trị Duy Trì - Ngăn Ngừa Mụn Tái Phát

Điều trị duy trì được tiến hành khi tình trạng mụn của bạn (mụn nốt nang – nodular acne) đã cải thiện hầu như 90%. 

Tuy nhiên, nếu như cho rằng bệnh đã khỏi và bạn ngưng tất cả các loại thuốc thì HiBacSi đảm bảo mụn trứng cá sẽ quay trở lại. 

Vì vậy, điều trị duy trì có vai trò chính là duy trì tình trạng mụn đang cải thiện của mình, thậm chí là sạch mụn hoàn toàn và ngăn ngừa mụn quay trở lại.

Thuốc thoa lúc này sẽ đóng vai trò hàng đầu trong giai đoạn điều trị này.

Bác sĩ da liễu sẽ lựa chọn những loại thuốc thoa hợp với da mặt của bạn và có tác dụng giảm viêm, tiêu nhân mụn (comedolytic and anti-inflammatory properties) để việc điều trị duy trì mang lại hiệu quả cao nhất.

Có nhiều nghiên cứu kết luận rằng retinoids là nhóm thuốc rất hiệu quả trong điều trị duy trì [41,42,43,44,173].

Tuy nhiên, cũng có một số ít trường hợp điều trị duy trì chỉ bằng retinoids vẫn chưa đủ hiệu quả, khi đó, HiBacSi khuyên bạn có thể sử dụng kết hợp thêm với benzoyl peroxide để nâng cao hiệu quả điều trị duy trì [117,174].

Thuốc thoa lúc này sẽ đóng vai trò hàng đầu trong giai đoạn điều trị này.

Bác sĩ da liễu sẽ lựa chọn những loại thuốc thoa hợp với da mặt của bạn và có tác dụng giảm viêm, tiêu nhân mụn (comedolytic and anti-inflammatory properties) để việc điều trị duy trì mang lại hiệu quả cao nhất.

Có nhiều nghiên cứu kết luận rằng retinoids là nhóm thuốc rất hiệu quả trong điều trị duy trì [41,42,43,44,173].

Tuy nhiên, cũng có một số ít trường hợp điều trị duy trì chỉ bằng retinoids vẫn chưa đủ hiệu quả, khi đó, HiBacSi khuyên bạn có thể sử dụng kết hợp thêm với benzoyl peroxide để nâng cao hiệu quả điều trị duy trì [117,174].

Ngoài ra, bạn cũng có thể xem thêm về cách sử dụng thuốc thoa đúng cách, đúng thời điểm trong bài viết khác của HiBacSi. (Xem “Cách thoa kem trị mụn đúng cách”.)

BƯỚC 4

Chăm Sóc Da Đúng Cách - Nâng Cao Hiệu Quả Điều Trị

Điều trị mụn trứng cá mức độ nặng ngoài việc đã lựa chọn đúng phương pháp việc quan trọng tiếp theo cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng, mà nếu không thực hiện đúng, hiệu quả trị mụn của thuốc có lẽ sẽ không đạt đến hiệu quả cao nhất, đó là chăm sóc da và chế độ ăn uống.

Để thực hiện cách chăm sóc da đúng cách cũng như sử dụng thuốc trị mụn hiệu quả (đặc biệt là thuốc thoa), bạn có thể tìm được câu trả lời rõ hơn từ bài viết khác của HiBacSi.

BONUS

Câu Hỏi Thường Gặp

Không phải chỉ riêng mụn trứng cá nốt nang (nodular acne hay bạn gọi là mụn bọc) mà bệnh mụn trứng cá nói chung có liên quan đến một số loại thực phẩm. 

Bạn có thể tham khảo kĩ hơn về vấn đề chế độ ăn trong điều trị mụn cá ở bài viết khác của HiBacSi. (Xem “Chế độ ăn cho người bị mụn”.)

Mụn trứng cá là bệnh da lành tính, không gây nguy hiểm tính mạng, thường xuất hiện ở độ tuổi dậy thì và trưởng thành trẻ, bệnh cũng tự thoái lui từ sau tuổi 30. 

Vì vậy mụn trứng cá nốt nang (nodular acne) sẽ tự hết nhưng có thể mất rất nhiều năm, và hậu quả đáng kể chính là bị mụn sẽ giảm đáng kể chất lượng cuộc sống, chưa kể để lại sẹo mụn sẽ kéo dài gần như cả đời dù y học hiện nay đã có nhiều phương pháp trị sẹo mụn, nhưng vẫn chưa thể trị hoàn toàn. 

Tóm lại, HiBacSi khuyên các bạn b nên điều trị mụn trứng cá sớm nhất có thể, bất kể là mụn trứng cá nốt nang hay chỉ là comedones.

HiBacSi sẽ khẳng định chắc chắn đó là KHÔNG với mụn trứng cá nốt nang (nodular acne) hay bạn thường gọi là mụn bọc. 

Với những loại mụn này, vùng da của bạn tại nốt mụn đó đang có hiện tượng viêm mạnh, việc nặn mụn lại gây nhiễm thêm một lượng đáng kể vi khuẩn từ tay của bạn, phá hủy cấu trúc da tại chỗ nặng, khiến da lại viêm nhiễm nặng hơn. 

Bạn có thể tìm hiểu rõ hơn về nặn mụn thông qua bài viết khác của HiBacSi. (Xem “Nặn mụn đúng cách”.)

Như đã trả lời cho câu hỏi phía trên, HiBacSi khuyên các bạn KHÔNG nặn mụn trứng cá nốt nang. 

Nhưng trong trường hợp bạn đã lỡ nặn mụn của mình trước khi đọc bài viết này, HiBacSi khuyên bạn tốt nhất nên đến khám với bác sĩ da liễu gần nhất hoặc liên hệ trực tiếp với HiBacSi để được kiểm tra tình trạng da và can thiệp sớm nhất nếu có bất cứ dấu hiệu nhiễm trùng nào.

>